Biodiversity (History)


<unicode ဖြင့်ဖတ်ရန်>

သိပ္ပံပညာရှင်များက ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အပူချိန်များ မြင့်တက်နေပြီး ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ် ပေါ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံများက ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် စက်မှုတော်လှန်ရေး အမည်ဖြင့် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်း စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများကြောင့် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုများ တစ်နေ့တစ်ခြား ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ရာသီဥတုလည်းပြောင်းလဲမှုက ပိုမိုသိသာလာခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများသည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု မိုးလေဝသပညာရှင်များက သုံးသပ်ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် အပူပြင်းဆုံး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံးနှစ်အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ ကာလများသည် အလွန်ဆိုးရွားသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ကာလများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလများတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်က ပူလွန်း သောကြောင့် ရေများ ခန်းခြောက်ခဲ့ရသည့်အပြင် ဖိုလ်ဝင်တောင်ရှိ မျောက်များပင်လျှင် မျိုးသုဉ်းသွားခဲ့ရသည်။

<zawgyi ျဖင့္ဖတ္ရန္>

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္း၊ လူဦးေရအဆမတန္ တိုးပြားလာျခင္းႏွင့္ လူသားတို႔၏ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား ေၾကာင့္ ဇီ၀မ်ဳိးစံု မ်ဳိးကြဲမ်ားကို ထိခိုက္ ပ်က္စီးေစသည္။ ေျမယာေဖာ္ထုတ္ျခင္း၊ သစ္ေတာျပဳန္းတီးျခင္းတို႔ ေၾကာင့္ ရာသီဥတုမ်ား ေျပာင္းလဲလာျပီး လူတို႔၏ က်န္းမာေရး ထိခိုက္လာျခင္း၊ ေက်းငွက္ တိိရိစာၦန္မ်ား ရွားပါး ျခင္း၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းမ်ား ထိခိုက္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚလာသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေရွးဘုရင္မ်ား လက္ထက္ကတည္းက ဇီဝမ်ဳိးစုံမ်ိဳးကြဲထိန္းသိမ္းေရးကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျပီး ၁၇၇၅ ခုႏွစ္တြင္ ကၽြန္းကို ေတာ္ဝင္သစ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ေၾကညာခဲ့သည္။ ၁၈၅၀ ခုနွစ္တြင္ ရတနာပုံနန္းေတာ္ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ေတာရိုင္း တိရစာၦန္ေဘးမဲ့ နယ္ေျမအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ၁၈၇၉ ခုႏွစ္တြင္ ဆင္ထိန္းသိမ္း ေရး ဥပေဒကို ျပဌာန္းခဲ့ျပီး ၁၈၈၃ ခုႏွစ္တြင္ ျပင္ဆင္ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ သစ္ေတာဦးစီးဌာနသည္ ၁၉၀၂ ခုနွစ္ ဗမာ့သစ္ေတာ ဥပေဒအရ ေတာရိုင္းတိရစာၦန္မ်ားအား ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ရန္ တာဝန္ရွိသည္။ အဆိုပါ ဥပေဒ၌ ေတာရိုင္းတိရစာၦန္မ်ားကို သစ္ေတာထြက္ပစၥည္းအျဖစ္ သတ္မွတ္၍ သစ္ေတာၾကိဳးဝိုင္းမ်ားအတြင္း ငါးဖမ္းျခင္း ႏွင့္ အမဲလိုက္ျခင္းတို႔ကို ထိန္းခ်ဳပ္သည့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို ျပဌာန္းထားခဲ့သည္။ ပထမဆုံး အမဲလိုက္ရန္ ခြင့္ျပဳ ထားေသာေတာမ်ားကို ၁၉၁၁ ခုႏွစ္တြင္ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။

ျမန္မာ့ေတာရိုင္းတိရစာၦန္မ်ားအား ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ျခင္းဆိုင္ရာဥပေဒကို ၁၉၃၆ ခုႏွစ္တြင္ ျပဌာန္းခဲ့ သည္။ ၁၉၂၇ ခုနွစ္၌ သစ္ေတာဦးစီးဌာနတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးရာထူး တစ္ေနရာကို ဖန္တီးခဲ့ျပီး ေတာဆင္ရိုင္း ဖမ္းဆီးျခင္းအပါအဝင္ ေတာရိုင္း တိရစာၦန္မ်ားအား ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ျခင္းႏွင့္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း တာဝန္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ေစခဲ့သည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ဂ်ပန္မ်ား ဝင္ေရာက္လာေသာ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္တြင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးရာထူး လစ္လပ္သြားျပီး  ေနာင္တြင္လည္း ျပန္လည္မခန္႔အပ္နိုင္ေတာ့ေပ။ စစ္ႏွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ လြတ္လပ္ေရးကိစၥ မ်ားေၾကာင့္ သစ္ေတာဦးစီးဌာနက ေတာရိုင္းတိရစာၦန္ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ တာဝန္မ်ားကို ေဆာင္ ရြက္ရန္ အဖြဲ႔အစည္း ၀န္းထမ္းမရွိေတာ့ေခ်။ ယခုေနာက္ပိုင္းကာလမ်ားတြင္ ႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရအေနျဖင့္ ဇီ၀မ်ဳိး စံု မ်ဳိးကြဲထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ားကို အေရးတယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ားရွိသကဲ့သို႔ ဇီ၀မ်ဳိးစံုမ်ဳိးကြဲႏွင့္ သဘာ၀ ထိန္းသိမ္းေရးနယ္ေျမမ်ား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးဆိုင္ရာ ဥပေဒကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေမ ၂၁ ရက္တြင္ ျပ႒ာန္းခဲ့ သည္။

Copy link
Powered by Social Snap